Σπυράκια στο πηγούνι: γιατί ξαναβγαίνουν κάθε μήνα
Τα σπυράκια στο πηγούνι έχουν μια συνήθεια που δεν έχουν τα σπυράκια στο μέτωπο: επιστρέφουν με ημερομηνία. Μία εβδομάδα πριν την περίοδο, στο ίδιο σημείο, βαθιά, πονεμένα, χωρίς κεφαλάκι. Αν σου ακούγεται γνώριμο, δεν το φαντάζεσαι, και δεν είσαι η μόνη. Αυτό το μοτίβο έχει περιγραφεί και έχει μετρηθεί.
Παρακάτω θα δεις γιατί η ορμονική ακμή στις ενήλικες κάθεται χαμηλά στο πρόσωπο, τι μπορεί να κάνει η φροντίδα του δέρματος και πού σταματάει. Και πότε το θέμα σου δεν λύνεται στο μπάνιο αλλά στο ιατρείο.
Γιατί τα σπυράκια στο πηγούνι είναι άλλη κατηγορία
Η ακμή της εφηβείας ξεκινά συνήθως από τη ζώνη Τ, με μαύρα και λευκά στίγματα. Η ακμή στο πηγούνι μιας ενήλικης γυναίκας είναι άλλη ιστορία. Η μελέτη ανασκόπησης των Kutlu και συν. ορίζει ως ακμή ενηλίκων αυτή που εμφανίζεται μετά τα 25: πιο συχνή στις γυναίκες, κυρίως φλεγμονώδης, με λίγα μαύρα στίγματα.
Σύμφωνα με την ίδια ανασκόπηση για την ακμή ενηλίκων (Anais Brasileiros de Dermatologia, 2023), σε μελέτη ενήλικων ασθενών το συχνότερο σημείο ήταν τα μάγουλα (81%), μετά το πηγούνι (67%), η γνάθος (58,3%) και το μέτωπο (51,7%).
Η ίδια ανασκόπηση περιγράφει την ακμή της ενήλικης γυναίκας ως μικρά, βαθιά οζίδια στο πηγούνι και κύστεις στη λεγόμενη ζώνη U: γνάθος, γύρω από το στόμα, μπροστινό μέρος του λαιμού. Γι’ αυτό τα νιώθεις πριν τα δεις. Είναι ένα σκληρό, πονεμένο εξόγκωμα κάτω από το δέρμα, που μπορεί να μείνει μέρες χωρίς να «ωριμάσει».
Μία διευκρίνιση, για να μη διαβάσεις τον αριθμό λάθος. Σημαίνει ότι δύο στις τρεις είχαν σπυράκια και στο πηγούνι, όχι μόνο εκεί. Στο άρθρο για τα σπυράκια στο πρόσωπο εξηγούμε ότι οι γυναίκες με σπυράκια μόνο στη γνάθο είναι μειοψηφία και ότι το σημείο από μόνο του δεν κάνει διάγνωση.
Ορμονική ακμή και σπυράκια πριν την περίοδο
Η «ορμονική ακμή» δεν είναι ιατρικός όρος με αυστηρό ορισμό. Είναι ο τρόπος που λέμε όλες ότι τα σπυράκια μας ακολουθούν τον κύκλο μας. Και εδώ τα δεδομένα συμφωνούν μαζί σου.
Σύμφωνα με τα στοιχεία που συγκεντρώνει η ανασκόπηση των Kutlu, η έξαρση πριν την περίοδο είναι πιο συχνή στην ακμή της ενήλικης γυναίκας (78%) απ’ ό,τι στην εφηβική (52,8%). Η εξήγηση που δίνει είναι μηχανική: πριν την περίοδο αυξάνεται η περιεκτικότητα σε νερό της μονάδας θύλακα και σμηγματογόνου αδένα, και ο πόρος στενεύει και φράζει πιο εύκολα.
Η Αμερικανική Ακαδημία Δερματολογίας, στη σελίδα της για την ακμή στην ενήλικη ζωή, βάζει στην ίδια λίστα κι άλλες ορμονικές στιγμές: εγκυμοσύνη, περιεμμηνόπαυση, εμμηνόπαυση, και τους μήνες γύρω από τη διακοπή ή την έναρξη αντισυλληπτικού χαπιού. Στην ίδια σελίδα βάζει και το άγχος.
Τι σημαίνει αυτό πρακτικά. Αν τα σπυράκια σου έρχονται με τον κύκλο, κανένα προϊόν δεν θα τα σβήσει για πάντα, γιατί ο κύκλος θα ξαναγυρίσει τον επόμενο μήνα. Η δουλειά της φροντίδας είναι άλλη: να μη βρίσκει το επόμενο κύμα πόρους ήδη φραγμένους και δέρμα ήδη ερεθισμένο.
Τι να κάνεις μέσα στον μήνα, όχι μόνο την κακή εβδομάδα
Το συνηθισμένο λάθος είναι να ασχολείσαι με το πηγούνι μόνο όταν φουσκώνει. Τότε πέφτουν όλα μαζί: δύο καθαρισμοί τη μέρα που γίνονται τρεις, μάσκα κάθε βράδυ, οινόπνευμα, σπάσιμο. Και το δέρμα, που ήδη έχει φλεγμονή, παίρνει κι άλλο ερεθισμό.
Η ρουτίνα που βγάζει νόημα είναι βαρετή και σταθερή, όλο τον μήνα:
- Ήπιος καθαρισμός πρωί και βράδυ. Το gel καθαρισμού με κουρκουμά είναι χωρίς SLS και SLES και έχει στη σύνθεση έλαιο τεϊόδεντρου, αλόη και μπιζαμπολόλη.
- Ενυδάτωση, ακόμη κι αν γυαλίζεις. Δέρμα που στεγνώνει από υπερβολικό καθάρισμα ερεθίζεται πιο εύκολα.
- Μάσκα αργίλου λίγες φορές την εβδομάδα, όχι κάθε βράδυ. Η Detox Mask έχει καολίνη και οξείδιο του ψευδαργύρου, και οι οδηγίες της λένε 2-3 φορές την εβδομάδα για 10-15 λεπτά.
- Αντηλιακό κάθε πρωί. Τα σημάδια που αφήνει ένα σπυράκι στο πηγούνι σκουραίνουν με τον ήλιο. Ο ορός με SPF 30 είναι φτιαγμένος για λιπαρές και μικτές επιδερμίδες που σταματάνε το αντηλιακό επειδή βαραίνει.


Αν δεν θες να διαλέγεις ένα ένα, το Acne Care Set στα 69,30 ευρώ βάζει μαζί τη μάσκα αργίλου, κρέμα προσώπου, μπάρα σαπουνιού, τονωτική λοσιόν και, δώρο, αντηλιακή κρέμα.

Ένα σημείο για την κακή εβδομάδα: όταν νιώσεις το πρώτο σκληρό εξόγκωμα, άφησέ το ήσυχο. Δεν έχει κεφάλι για να βγει κάτι, και ό,τι πιέσεις θα πάει πιο βαθιά.
Γιατί δεν πρέπει να το σπάσεις, ειδικά εκεί
Η AAD στη λίστα της με τις συνήθειες που χειροτερεύουν την ακμή το λέει απλά: όταν πιέζεις ένα σπυράκι, σπρώχνεις μέρος από ό,τι έχει μέσα πιο βαθιά στο δέρμα, η φλεγμονή μεγαλώνει, και μπορεί να μείνει ουλή.
Στην ακμή στο πηγούνι το ρίσκο είναι μεγαλύτερο. Η ανασκόπηση των Kutlu σημειώνει ότι οι βλάβες της ενήλικης ακμής στο πηγούνι είναι πιο ανθεκτικές στη θεραπεία και έχουν μεγαλύτερο κίνδυνο ουλής. Ένα βαθύ οζίδιο που ανοίγεις με τα νύχια φεύγει σε μια εβδομάδα. Το σημάδι που αφήνει μπορεί να μείνει μήνες.
Το τι μένει μετά, τα κόκκινα, τα καφέ και τα βαθουλώματα, θέλει ξεχωριστό κείμενο για τα σημάδια από σπυράκια, γιατί κάθε είδος θέλει άλλη αντιμετώπιση.
Τα χέρια, το κινητό και ό,τι άλλο ακουμπάει το πηγούνι
Το πηγούνι είναι το σημείο που ακουμπάς περισσότερο χωρίς να το καταλαβαίνεις. Το στηρίζεις στην παλάμη όταν διαβάζεις, το τρίβεις όταν σκέφτεσαι, το κινητό πατάει εκεί σε κάθε κλήση, και το κασκόλ κάθεται πάνω του όλο τον χειμώνα.
Κανένα από αυτά δεν φτιάχνει ορμονική ακμή. Μπορούν όμως να ερεθίσουν δέρμα που ήδη έχει φλεγμονή. Δύο αλλαγές κοστίζουν μηδέν: σκούπιζε την οθόνη του κινητού, και πρόσεξε πόσες φορές την ώρα φέρνεις το χέρι στο πρόσωπο.
Πότε δεν είναι θέμα για καλλυντικό
Αυτό το κομμάτι το γράφουμε όσο πιο καθαρά μπορούμε, γιατί πουλάμε καλλυντικά και δεν θέλουμε να σου πουλήσουμε κάτι που θέλει γιατρό.
Η ανασκόπηση των Kutlu γράφει ότι οι ενήλικες γυναίκες με σπυράκια ιδίως στο πηγούνι και στα μάγουλα πρέπει να εξετάζονται για σημάδια υπερανδρογονισμού όταν έχουν ακανόνιστο κύκλο και έντονη τριχοφυΐα. Το NHS βάζει στα βασικά συμπτώματα του συνδρόμου που λέγαμε μέχρι πρόσφατα πολυκυστικές ωοθήκες τις ακανόνιστες ή αραιές περιόδους, την έντονη τριχοφυΐα ή την τριχόπτωση, το λιπαρό δέρμα με ακμή, και σκούρες, παχιές περιοχές δέρματος στον λαιμό ή στις μασχάλες.
Αν αναγνωρίζεις τον εαυτό σου σε αυτή τη λίστα, μίλα με γυναικολόγο ή δερματολόγο. Το ίδιο ισχύει αν τα σπυράκια στο πηγούνι είναι βαθιά, πονούν, αφήνουν σημάδια, ή δεν έχουν αλλάξει μετά από μήνες σταθερής φροντίδας. Υπάρχουν θεραπείες που δουλεύουν πάνω στις ορμόνες, και τις δίνει γιατρός, όχι e-shop.
Η ίδια ανασκόπηση ονομάζει και μια παγίδα: η περιστοματική δερματίτιδα κάθεται κι αυτή γύρω από το στόμα και στο πηγούνι, και μπορεί να μπερδευτεί με ακμή. Αν τα σπυράκια είναι μικρά, κόκκινα, σαν εξάνθημα γύρω από τα χείλη και τσούζουν με τις κρέμες, δείξ’ τα σε δερματολόγο πριν δοκιμάσεις οτιδήποτε άλλο.
Συχνές ερωτήσεις
Γιατί βγάζω σπυράκια στο πηγούνι πριν την περίοδο;
Τα σπυράκια πριν την περίοδο είναι από τα πιο σταθερά μοτίβα της ακμής στις ενήλικες γυναίκες, πιο σταθερό απ’ ό,τι στην εφηβεία. Εκείνες τις μέρες ο πόρος στενεύει και φράζει πιο εύκολα, και το κάτω μέρος του προσώπου είναι από τα σημεία που επηρεάζονται πιο συχνά.
Η ορμονική ακμή φεύγει με κρέμες;
Η φροντίδα του δέρματος δεν αλλάζει τις ορμόνες σου. Αυτό που κάνει είναι να κρατά τους πόρους καθαρούς και το δέρμα ήρεμο, ώστε κάθε κύμα να βρίσκει λιγότερο έδαφος. Αν η ακμή είναι έντονη ή συνοδεύεται από ακανόνιστο κύκλο, η θεραπεία είναι θέμα γιατρού.
Σπυράκια στο πηγούνι σημαίνει ότι έχω πολυκυστικές ωοθήκες;
Όχι από μόνα τους. Τα περισσότερα σπυράκια στο πηγούνι δεν συνοδεύονται από ορμονική διαταραχή. Αξίζει έλεγχος όταν υπάρχουν μαζί ακανόνιστη περίοδος, έντονη τριχοφυΐα ή τριχόπτωση.
Να σπάσω το σπυράκι στο πηγούνι που δεν έχει κεφάλι;
Όχι. Τα βαθιά σπυράκια στο πηγούνι δεν έχουν τίποτα να βγει στην επιφάνεια, και η πίεση σπρώχνει τη φλεγμονή πιο βαθιά. Στο πηγούνι ο κίνδυνος ουλής είναι μεγαλύτερος από άλλα σημεία.
Πόσο θέλει για να δω διαφορά;
Μέτρα σε κύκλους, όχι σε μέρες. Μια ρουτίνα κρίνεται αφού περάσει από δύο με τρεις περιόδους, γιατί μόνο τότε βλέπεις αν το κύμα της κακής εβδομάδας μίκρυνε.
Πηγές
- Kutlu Ö., Karadağ A.S., Wollina U. (2023). Adult acne versus adolescent acne: a narrative review with a focus on epidemiology to treatment. Anais Brasileiros de Dermatologia. https://pmc.ncbi.nlm.nih.gov/articles/PMC9837660/
- American Academy of Dermatology. Adult acne. https://www.aad.org/public/diseases/acne/really-acne/adult-acne
- American Academy of Dermatology. 10 skin care habits that can worsen acne. https://www.aad.org/public/diseases/acne/skin-care/habits-stop
- NHS. Polyendocrine metabolic ovarian syndrome (PMOS), πρώην polycystic ovary syndrome. https://www.nhs.uk/conditions/polycystic-ovary-syndrome-pcos/
Το κείμενο είναι ενημερωτικό και αφορά την περιποίηση του δέρματος με καλλυντικά. Δεν αντικαθιστά τη γνώμη δερματολόγου ή γυναικολόγου.