Κόκκινα σπυράκια στο πρόσωπο: ερεθισμός ή ακμή;

Ξυπνάς, κοιτάς τον καθρέφτη και βλέπεις κόκκινα σπυράκια στο πρόσωπο που χθες δεν ήταν εκεί. Το πρώτο που σκέφτεσαι είναι «ακμή», και το πρώτο που κάνεις είναι να βγάλεις ό,τι έχεις για σπυράκια. Μερικές φορές αυτό είναι σωστό. Άλλες φορές είναι ακριβώς αυτό που θα τα κάνει χειρότερα.

Γιατί δεν είναι όλα τα κόκκινα σπυράκια ακμή. Η Αμερικανική Ακαδημία Δερματολογίας έχει ολόκληρη σελίδα για δερματικές παθήσεις που μοιάζουν με ακμή, και οι περισσότερες δεν φτιάχνουν με προϊόντα για σπυράκια. Παρακάτω θα δεις πώς ξεχωρίζεις τι έχεις μπροστά σου, τι κάνεις μέχρι να ηρεμήσει το δέρμα, και πότε το σωστό βήμα είναι ο δερματολόγος.

Τρεις ερωτήσεις πριν αγγίξεις οτιδήποτε

Πριν αποφασίσεις τι είναι, κάνε στον εαυτό σου τρεις ερωτήσεις. Δεν κάνουν διάγνωση. Σε βάζουν όμως στον σωστό δρόμο.

Πρώτα, πού βγήκαν. Σκόρπια σε μέτωπο, μάγουλα και πηγούνι είναι άλλη ιστορία από ένα σύνολο μικρών σπυριών μόνο γύρω από το στόμα, ή από κοκκινίλα στο κέντρο του προσώπου με σπυράκια πάνω της.

Μετά, αν πονάνε ή φαγουρίζουν. Το φλεγμονώδες σπυράκι της ακμής συνήθως πονάει στο άγγιγμα. Η έντονη φαγούρα και το κάψιμο δείχνουν πιο συχνά προς ερεθισμό ή αλλεργία.

Και τέλος, τι άλλαξε τις τελευταίες μέρες. Καινούργια κρέμα, καινούργιο αντηλιακό, άλλο απορρυπαντικό για τις μαξιλαροθήκες, κορτιζονούχα κρέμα που έβαλες «για λίγο». Η απάντηση εδώ λύνει συχνά το μυστήριο πιο γρήγορα από κάθε προϊόν.

Όταν τα κόκκινα σπυράκια είναι ακμή

Η ακμή έχει ποικιλία. Δίπλα στα κόκκινα, φλεγμονώδη σπυράκια θα δεις συνήθως και άλλα πράγματα: μαύρα στίγματα, κλειστά λευκά σπυράκια κάτω από την επιφάνεια, κάποιο με κεφαλάκι. Βγαίνουν σε διαφορετικές μέρες, το καθένα με τον ρυθμό του, και αφήνουν πίσω τους κόκκινα ή καφέ σημάδια.

Αν αυτό περιγράφει το δέρμα σου, το σημείο που βγαίνουν σου λέει κάτι, αλλά λιγότερα απ’ όσα υπόσχονται οι «χάρτες προσώπου». Το εξηγούμε αναλυτικά στο άρθρο για τα σπυράκια στο πρόσωπο, όπου κάθε ζώνη αντιστοιχεί σε ό,τι την ακουμπάει και όχι σε κάποιο όργανο. Αν βγαίνουν κυρίως βαθιά στο κάτω πρόσωπο και πριν την περίοδο, τα σπυράκια στο πηγούνι έχουν δικό τους μοτίβο.

Όταν είναι ερεθισμός ή αλλεργικά σπυράκια στο πρόσωπο

Αυτό που λέμε «αλλεργικά σπυράκια» είναι συνήθως δερματίτιδα εξ επαφής: το δέρμα αντιδρά σε κάτι που το ακούμπησε. Η AAD, στη σελίδα της για τα συμπτώματα της δερματίτιδας εξ επαφής, βάζει πρώτη την έντονη φαγούρα, και μετά εξάνθημα που μπορεί να είναι πρησμένο και ζεστό, υπερβολική ξηρότητα, κάψιμο ή τσούξιμο, και μικρές φουσκάλες.

Στην ίδια σελίδα γράφει δύο πράγματα που αφορούν άμεσα το πρόσωπο. Το πρώτο: η αλλεργία στο άρωμα είναι συχνή, και εμφανίζεται εκεί που απλώνεις το καλλυντικό. Το δεύτερο: το πρόσωπο και ο λαιμός είναι από τα σημεία που βγαίνει πιο συχνά.

Πώς το ξεχωρίζεις από την ακμή στην πράξη:

• Τα σπυράκια είναι όλα ίδια, μικρά και πυκνά, σαν εξάνθημα, όχι διαφορετικά μεγέθη σε διαφορετικές φάσεις.
• Η κοκκινίλα στο πρόσωπο απλώνεται γύρω τους, και το δέρμα ξεφλουδίζει ή σφίγγει.
• Εμφανίστηκαν μέσα σε λίγες μέρες από ένα καινούργιο προϊόν.
• Τσούζουν όταν βάζεις οτιδήποτε, ακόμη και την κρέμα που έβαζες χρόνια.

Υπάρχει και ο σκέτος ερεθισμός, χωρίς αλλεργία. Πολλά πλυσίματα, τρίψιμο με πετσέτα, scrub, ένα δυνατό οξύ πάνω σε δέρμα που ήδη είναι ταλαιπωρημένο. Εκεί το δέρμα δεν αντιδρά σε ένα συστατικό. Αντιδρά επειδή του ζητάς πολλά μαζί. Στους άντρες, κόκκινα σπυράκια στο σαγόνι και στον λαιμό λίγες μέρες μετά το ξύρισμα είναι συχνά ερεθισμός μετά το ξύρισμα και όχι ακμή.

Και στις δύο περιπτώσεις η λύση είναι η ίδια: λιγότερα, όχι περισσότερα. Ένα προϊόν για σπυράκια πάνω σε ερεθισμένο δέρμα είναι ακόμη ένας ερεθισμός.

Κόκκινα σπυράκια γύρω από το στόμα: περιστοματική δερματίτιδα

Αν τα κόκκινα σπυράκια μαζεύονται γύρω από το στόμα, στις πτυχές της μύτης ή γύρω από τα μάτια, και αφήνουν μια λεπτή λωρίδα καθαρό δέρμα ακριβώς δίπλα στα χείλη, το πιθανότερο δεν είναι ακμή.

Η AAD περιγράφει την περιστοματική δερματίτιδα ως εξάνθημα που μοιάζει με μικρά σπυράκια, μπορεί να φαγουρίζει ή να καίει, και αφήνει το δέρμα στεγνό και ξεφλουδισμένο. Δεν κολλάει. Η αιτία δεν είναι απόλυτα ξεκάθαρη, αλλά η ίδια σελίδα δείχνει τους συνήθεις υπόπτους: ένα καλλυντικό ή μια οδοντόκρεμα που ερεθίζει, μια αλλεργία, και πολύ συχνά τη χρήση κορτιζονούχας κρέμας για μεγάλο διάστημα. Αν ξεφλουδίζουν τα ίδια τα χείλη και όχι το δέρμα γύρω τους, μιλάμε για σκασμένα χείλη, που έχουν άλλες αιτίες.

Εδώ είναι η παγίδα. Βάζεις κορτιζόνη, το εξάνθημα ηρεμεί, τη σταματάς, και ξαναφουντώνει χειρότερο. Η AAD γράφει ρητά να μην ξαναπιάσεις την κρέμα όταν συμβεί αυτό, γιατί δίνει μόνο προσωρινή ανακούφιση. Αν η κορτιζόνη είναι συνταγή γιατρού, ρώτα τον πριν τη σταματήσεις.

Ούτε τα προϊόντα για σπυράκια βοηθούν εδώ. Η περιστοματική δερματίτιδα θέλει δερματολόγο, και κατά την AAD χωρίς θεραπεία μπορεί να κρατήσει μήνες ή και χρόνια.

Κοκκινίλα στο κέντρο του προσώπου που δεν φεύγει

Υπάρχει κι ένα τρίτο μοτίβο. Κοκκινίλα στη μύτη και στα μάγουλα που πότε έρχεται και πότε μένει, και πάνω της σπυράκια που μοιάζουν με ακμή.

Σύμφωνα με την ίδια σελίδα της AAD, στη ροδόχρου νόσο τα σπυράκια βγαίνουν ακριβώς εκεί που υπάρχει η κοκκινίλα, το δέρμα είναι πολύ ευαίσθητο, μπορεί να τσούζει ή να καίει, και τα μάτια μπορεί να νιώθουν σαν να έχουν άμμο. Είναι πάθηση που θέλει γιατρό και συνεχή φροντίδα. Δεν τη γράφουμε για να κάνεις αυτοδιάγνωση, τη γράφουμε για να μην περάσεις μήνες με λάθος προϊόντα.

Το τεστ πριν βάλεις κάτι καινούργιο

Αν υποψιάζεσαι ότι φταίει ένα προϊόν, ή αν πρόκειται να ξεκινήσεις κάτι καινούργιο σε δέρμα που μόλις ηρέμησε, υπάρχει απλό τεστ. Η AAD το περιγράφει στη σελίδα για το πώς δοκιμάζεις ένα καλλυντικό:

• Βάλε το προϊόν σε ένα μικρό σημείο που δεν τρίβεται και δεν ξεπλένεται, για παράδειγμα στο εσωτερικό του μπράτσου ή στην εσωτερική πλευρά του αγκώνα.
• Δύο φορές τη μέρα, για επτά έως δέκα ημέρες, στην ποσότητα που θα έβαζες κανονικά.
• Αν ξεπλένεται, όπως ένα καθαριστικό, άφησέ το πάνω στο δέρμα για πέντε λεπτά ή όσο λένε οι οδηγίες.
• Αν δεν κοκκινίσει, δεν φαγουρίσει και δεν πρηστεί, μπορείς να το χρησιμοποιήσεις.

Βαρετό; Ναι. Αλλά δέκα μέρες με ένα σημάδι στο μπράτσο είναι πολύ καλύτερες από δέκα μέρες με ερεθισμένο πρόσωπο.

Τι κάνεις μέχρι να ηρεμήσει το δέρμα

Όσο δεν ξέρεις ακόμη τι είναι τα κόκκινα σπυράκια στο πρόσωπό σου, η ρουτίνα γίνεται μικρή:

• Σταμάτα ό,τι καινούργιο ξεκίνησες τις τελευταίες εβδομάδες, και ό,τι τσούζει.
• Καθάρισμα μία ή δύο φορές τη μέρα με χλιαρό νερό, χωρίς τρίψιμο, και στέγνωμα με ελαφριά πίεση της πετσέτας.
• Μία ενυδατική που ξέρεις ότι αντέχει το δέρμα σου. Η ενυδατική κρέμα με κουρκουμά έχει υαλουρονικό, πανθενόλη και αλλαντοΐνη, και έχει ελαφριά υφή για μικτά δέρματα που βαραίνουν με τις πλούσιες κρέμες.
• Αντηλιακό το πρωί, γιατί ό,τι κόκκινο αφήσει πίσω του ένα σπυράκι σκουραίνει με τον ήλιο. Ο ορός με SPF 30 είναι φτιαγμένος για λιπαρά και μικτά δέρματα.
• Καθόλου scrub, οξέα ή μάσκες μέχρι να φύγει η κοκκινίλα.

Όταν το δέρμα ηρεμήσει και ξέρεις ότι μιλάμε για ακμή, ένα τονωτικό που δεν στεγνώνει μπορεί να μπει ξανά στη ρουτίνα. Το Toner Botanic Balance έχει αμαμελίδα, centella asiatica, υαλουρονικό και πανθενόλη. Θα σου πούμε όμως και κάτι που γράφει η λίστα συστατικών του: έχει αρωματικά συστατικά, όπως λιναλοόλη και κιτρονελλόλη. Αν το δέρμα σου μόλις πέρασε αντίδραση και υποψιάζεσαι άρωμα, κάνε πρώτα το τεστ του αγκώνα.

Πότε τα κόκκινα σπυράκια στο πρόσωπο θέλουν δερματολόγο

Κλείσε ραντεβού με δερματολόγο αν:

• Τα σπυράκια είναι μόνο γύρω από το στόμα, τη μύτη ή τα μάτια.
• Το πρόσωπο κοκκινίζει και καίει στο κέντρο και τα μάτια ενοχλούν.
• Έχεις φουσκάλες, υγρό ή κρούστες.
• Βάζεις κορτιζονούχα κρέμα και κάθε φορά που τη σταματάς φουντώνει.
• Σταμάτησες τα καινούργια προϊόντα και δύο με τρεις εβδομάδες μετά δεν έχει αλλάξει τίποτα.

Εμείς πουλάμε καλλυντικά. Κανένα από αυτά τα σενάρια δεν λύνεται με καλλυντικό, και προτιμούμε να το ξέρεις από τώρα.

Συχνές ερωτήσεις

Γιατί μου βγήκαν ξαφνικά κόκκινα σπυράκια στο πρόσωπο;

Η πιο συχνή εξήγηση για κόκκινα σπυράκια στο πρόσωπο που βγήκαν από τη μια μέρα στην άλλη είναι κάτι καινούργιο που ακούμπησε το δέρμα: κρέμα, αντηλιακό, μακιγιάζ, απορρυπαντικό. Αν είναι μικρά, ίδια μεταξύ τους και φαγουρίζουν, σκέψου ερεθισμό ή αλλεργία πριν σκεφτείς ακμή.

Πώς ξέρω αν είναι αλλεργικά σπυράκια ή ακμή;

Τα αλλεργικά σπυράκια στο πρόσωπο συνήθως φαγουρίζουν ή καίνε, είναι πυκνά και όμοια, και έρχονται με κοκκινίλα και ξεφλούδισμα γύρω τους. Η ακμή πονάει περισσότερο απ’ ό,τι φαγουρίζει και έχει ποικιλία: μαύρα στίγματα, κλειστά σπυράκια, κάποια με κεφαλάκι.

Τι είναι η περιστοματική δερματίτιδα;

Η περιστοματική δερματίτιδα είναι εξάνθημα από μικρά σπυράκια γύρω από το στόμα, και μερικές φορές γύρω από τη μύτη ή τα μάτια, με στεγνό δέρμα που ξεφλουδίζει. Δεν είναι ακμή και δεν κολλάει. Συνδέεται συχνά με κορτιζονούχες κρέμες και θέλει δερματολόγο.

Η κοκκινίλα στο πρόσωπο φεύγει με κρέμα;

Η κοκκινίλα στο πρόσωπο από ερεθισμό συνήθως υποχωρεί όταν σταματήσεις αυτό που την προκάλεσε και κρατήσεις τη ρουτίνα απλή. Αν μένει μόνιμα στη μύτη και στα μάγουλα, ή έρχεται με κάψιμο και σπυράκια, δείξ’ την σε δερματολόγο.

Να βάλω κορτιζόνη στα κόκκινα σπυράκια;

Όχι χωρίς γιατρό. Η κορτιζονούχα κρέμα στο πρόσωπο για μεγάλο διάστημα είναι από τις συχνές αιτίες της περιστοματικής δερματίτιδας, και όταν τη σταματάς το εξάνθημα μπορεί να φουντώσει.

Πηγές

• American Academy of Dermatology. Is that stubborn acne really acne? https://www.aad.org/public/diseases/acne/really-acne/stubborn-acne
• American Academy of Dermatology. Eczema types: Contact dermatitis signs and symptoms. https://www.aad.org/public/diseases/eczema/types/contact-dermatitis/symptoms
• American Academy of Dermatology. Red rash around your mouth could be perioral dermatitis. https://www.aad.org/public/diseases/a-z/perioral-dermatitis
• American Academy of Dermatology. How to test skin care products. https://www.aad.org/public/everyday-care/skin-care-secrets/prevent-skin-problems/test-skin-care-products

Το κείμενο είναι ενημερωτικό και αφορά την περιποίηση του δέρματος με καλλυντικά. Δεν αντικαθιστά τη γνώμη δερματολόγου.