Ξηροδερμία: γιατί ξεραίνεται το δέρμα τον χειμώνα

Η ξηροδερμία δεν είναι ένας τύπος δέρματος που «έχεις ή δεν έχεις». Είναι μια κατάσταση που έρχεται και φεύγει, και ο χειμώνας είναι η εποχή της. Το δέρμα τραβάει μετά το ντους, ασπρίζει στις κνήμες, σκάει στις αρθρώσεις των δαχτύλων και ξεφλουδίζει γύρω από τη μύτη. Και συνήθως, ό,τι κάνεις για να το διορθώσεις, ένα ζεστό μπάνιο, ένα δυνατό σαπούνι, μια μυρωδάτη κρέμα, το κάνει χειρότερο.

Τα περισσότερα από αυτά που ξεραίνουν το δέρμα είναι συνήθειες που αλλάζουν. Ας τις δούμε με τη σειρά, με αυτά που προτείνουν οι δερματολόγοι.

Τι είναι η ξηροδερμία και πώς τη ξεχωρίζεις

Ξηρό δέρμα είναι το δέρμα που δεν κρατά αρκετό νερό στην επιφάνειά του. Η Αμερικανική Ακαδημία Δερματολογίας το περιγράφει απλά: το ξηρό δέρμα μπορεί να ξεφλουδίζει, να έχει φαγούρα, να σκάει, ακόμη και να ματώνει (AAD, Dermatologists’ top tips for relieving dry skin).

Στην καθημερινή γλώσσα των καλλυντικών θα ακούσεις και τον όρο αφυδατωμένο δέρμα. Συνήθως εννοούν δέρμα που τραβάει και δείχνει θαμπό, ενώ ταυτόχρονα μπορεί να γυαλίζει στη ζώνη Τ. Δηλαδή ένα λιπαρό ή μικτό δέρμα μπορεί κι αυτό να ξεραθεί τον χειμώνα. Ο τύπος του δέρματός σου, που έχει δικό του κείμενο για το τι τύπος δέρματος είσαι, και η ξηροδερμία της εποχής είναι δύο διαφορετικά πράγματα, και το δεύτερο μπορεί να συμβεί σε όλα.

Τα σημάδια που λένε «ξηροδερμία» και όχι απλώς «κουρασμένο δέρμα»:

• τράβηγμα μετά το πλύσιμο, που δεν περνά αν δεν βάλεις κάτι
• λεπτό άσπρο ξεφλούδισμα, συχνά στις κνήμες, στα χέρια και γύρω από τη μύτη
• φαγούρα, χειρότερη το βράδυ ή μετά το ντους
• ραγίσματα στις αρθρώσεις των δαχτύλων και στις φτέρνες

Γιατί ο χειμώνας φέρνει ξηροδερμία

Ο κρύος αέρας έξω κρατά λιγότερη υγρασία, και η θέρμανση μέσα στο σπίτι ξεραίνει ακόμη περισσότερο τον αέρα. Το δέρμα σου περνά όλη τη μέρα ανάμεσα στα δύο.

Η AAD προτείνει για τον λόγο αυτό υγραντήρα στο σπίτι, και αν είναι φορητός, στο υπνοδωμάτιο, ενώ κοιμάσαι (AAD). Με ένα όρο που ξεχνιέται: τον καθαρίζεις τακτικά, για να μη βγάλει μούχλα.

Στην Ελλάδα προσθέτουμε κάτι δικό μας. Τα καλοριφέρ και τα κλιματιστικά στη θέρμανση δουλεύουν πολλές ώρες, και τα σπίτια κλείνουν ερμητικά. Αν ξυπνάς με τραβηγμένο πρόσωπο και ξερό λαιμό, ο αέρας του υπνοδωματίου είναι ο πρώτος ύποπτος.

Τέσσερις συνήθειες που χειροτερεύουν το ξηρό δέρμα

Το καυτό και μακρύ ντους

Τον χειμώνα το καυτό ντους είναι η μεγαλύτερη απόλαυση της μέρας, και ακριβώς αυτό που δεν θέλει το δέρμα σου. Η AAD προτείνει να κρατάς το μπάνιο ή το ντους στα πέντε με δέκα λεπτά, με χλιαρό νερό, και να κλείνεις την πόρτα του μπάνιου για να μένει υγρασία στον χώρο.

Ο πολύς αφρός

Δεν χρειάζεσαι αφρό για να είσαι καθαρή. Η ίδια σελίδα της AAD λέει να βάζεις όσο καθαριστικό χρειάζεται για να φύγουν η βρομιά και το λίπος, όχι τόσο ώστε να βλέπεις πυκνό αφρό, και να το βάζεις μόνο όπου χρειάζεται, όπως στις μασχάλες και στη βουβωνική χώρα. Τα πόδια και τα χέρια σου, τον χειμώνα, συχνά θέλουν μόνο νερό.

Το NHS πάει ένα βήμα πιο πέρα: γράφει ότι τα συνηθισμένα σαπούνια, σαμπουάν και αφρόλουτρα συνήθως ξεραίνουν το δέρμα (NHS, Emollients).

Το τρίψιμο με την πετσέτα

Το σκούπισμα με δύναμη μετά το ντους αφαιρεί κι άλλο από το λίγο νερό που έμεινε. Η AAD προτείνει να στεγνώνεις ταμποναριστά, με καθαρή και στεγνή πετσέτα.

Το άρωμα στο λάθος σημείο

Εδώ οφείλουμε να είμαστε ειλικρινείς, γιατί αφορά και εμάς. Η AAD λέει ότι όταν το δέρμα είναι υπερβολικά ξηρό, σταματάς προϊόντα με οινόπνευμα, με άρωμα, συμπεριλαμβανομένων των αρωματισμένων σαπουνιών, και με ρετινοειδή, γιατί μπορεί να ερεθίσουν το δέρμα και να χειροτερέψουν την ξηρότητα και τη φαγούρα.

Και οι κρέμες μας έχουν άρωμα. Γράφουμε παρακάτω πότε ταιριάζουν και πότε όχι.

Ποια κρέμα για ξηροδερμία, με κριτήριο τα συστατικά

Η AAD δίνει δύο κανόνες που κάνουν τη διαλογή στο ράφι πολύ πιο εύκολη (AAD).

Ο πρώτος αφορά την υφή. Οι αλοιφές και οι κρέμες προσθέτουν περισσότερη υγρασία στο δέρμα και είναι πιο αποτελεσματικές από τις λοσιόν. Το NHS συμφωνεί: οι λοσιόν απλώνονται εύκολα αλλά δεν ενυδατώνουν πολύ, οι κρέμες είναι για τη μέρα επειδή απορροφώνται γρήγορα, και οι αλοιφές είναι για πολύ ξηρό, παχύ δέρμα και για τη νύχτα (NHS, Emollients).

Ο δεύτερος αφορά τα συστατικά. Η AAD προτείνει κρέμα ή αλοιφή με ένα ή περισσότερα από αυτά:

• έλαιο jojoba
• διμεθικόνη
• γλυκερίνη
• υαλουρονικό οξύ
• γαλακτικό οξύ
• λανολίνη
• ορυκτέλαιο
• βαζελίνη
• βούτυρο καριτέ

Και ο πιο σημαντικός κανόνας δεν αφορά καν το τι θα αγοράσεις, αλλά το πότε θα το βάλεις. Η AAD λέει να απλώνεις την ενυδατική κρέμα αμέσως μόλις στεγνώσεις ταμποναριστά μετά το ντους, όσο το δέρμα είναι ακόμη υγρό, αλλά και μετά από κάθε πλύσιμο χεριών και όποτε νιώθεις το δέρμα ξηρό.

Αυτό δεν το πουλάει κανείς, γιατί είναι δωρεάν. Η ίδια κρέμα, σε δέρμα που είναι ακόμη νωπό, κρατά μέσα το νερό που μόλις πήρε. Σε δέρμα που έχει στεγνώσει, δεν έχει τι να κρατήσει.

Τι έχουμε εμείς για την ξηροδερμία προσώπου και σώματος

Στο πρόσωπο, η ενυδατική κρέμα με κουρκουμά στα 23,90 ευρώ έχει βούτυρο καριτέ, γλυκερίνη, υαλουρονικό και πανθενόλη. Τρία από αυτά τα τέσσερα είναι στη λίστα της AAD. Είναι ελαφριά και απορροφάται γρήγορα, οπότε ταιριάζει για το πρωί, κάτω από αντηλιακό.

Για το βράδυ, όταν το πρόσωπο τραβάει πολύ, το Golden Elixir στα 28,50 ευρώ είναι λάδι προσώπου με έλαιο jojoba, αμυγδαλέλαιο, αβοκάντο, νυχτολούλουδο και βιταμίνη Ε. Λίγες σταγόνες πάνω από την κρέμα, πατημένες με τις παλάμες, φτάνουν. Σε ποιο σημείο της βραδινής ρουτίνας προσώπου μπαίνει, το δείχνουμε βήμα βήμα.

Για το σώμα, η No Stretch Mama Cream στα 28,50 ευρώ φτιάχτηκε για την εγκυμοσύνη, αλλά η σύνθεσή της, με αμυγδαλέλαιο, γλυκερίνη, βούτυρο καριτέ, διμεθικόνη και υαλουρονικό, είναι πλούσια κρέμα σώματος για κάθε μέρα. Τέσσερα από τα συστατικά της είναι στη λίστα της AAD.

Τώρα το όριο. Όλα τα παραπάνω έχουν άρωμα. Για ξηροδερμία της εποχής, με τράβηγμα και λίγο ξεφλούδισμα, είναι μια χαρά επιλογή. Αν όμως το δέρμα σου έχει σκάσει, ματώνει ή έχει έντονη φαγούρα, η AAD λέει να μείνεις μακριά από τα αρώματα. Εκεί θέλεις μια απλή αλοιφή χωρίς άρωμα από το φαρμακείο, και αν δεν φτιάξει, δερματολόγο.

Τα χέρια, τα πόδια και τα χείλη

Τα χέρια ξεραίνονται πρώτα, επειδή τα πλένεις συνέχεια. Η AAD προτείνει να έχεις μαζί σου μια κρέμα χεριών που δεν λαδώνει και να τη βάζεις μετά από κάθε πλύσιμο. Προτείνει επίσης γάντια, που κρατούν το δέρμα μακριά από το νερό και από τον κρύο, ξηρό αέρα του χειμώνα.

Στα πόδια, οι κνήμες και οι φτέρνες θέλουν το παχύτερο προϊόν που έχεις, το βράδυ, και βαμβακερές κάλτσες από πάνω. Πρόσεξε και τα ρούχα: η ίδια σελίδα της AAD σημειώνει ότι το μαλλί ή ο πολυεστέρας πάνω στο δέρμα μπορεί να ερεθίσουν το ξηρό, ευαίσθητο δέρμα. Το χοντρό μάλλινο καλσόν πάνω σε ξερές κνήμες είναι ακριβώς αυτό.

Τα σκασμένα χείλη έχουν δικό τους κείμενο, γιατί έχουν δική τους λίστα με το τι ερεθίζει.

Πότε η ξηροδερμία θέλει δερματολόγο

Η AAD είναι σαφής: αν συνεχίζεις να έχεις ξηρό δέρμα αφού δοκίμασες όλα τα παραπάνω, είναι ώρα για δερματολόγο. Το πολύ ξηρό δέρμα μπορεί να οφείλεται σε κάποια υποκείμενη πάθηση, όπως η ατοπική δερματίτιδα, η ψωρίαση ή μια νεφρική νόσος, και χωρίς θεραπεία μπορεί να χειροτερέψουν και τα δύο (AAD).

Πήγαινε επίσης αν:

• το δέρμα σκάει και ματώνει
• η φαγούρα σε ξυπνάει τη νύχτα
• ό,τι απλώνεις, ακόμη και η πιο απλή κρέμα, καίει ή τσούζει

Η AAD προειδοποιεί και για τις κρέμες κατά της φαγούρας που αγοράζεις μόνη σου: πολλές έχουν συστατικά που ερεθίζουν το πολύ ξηρό δέρμα και κάνουν και την ξηρότητα και τη φαγούρα χειρότερες. Ρώτα πρώτα.

Συχνές ερωτήσεις

Τι είναι η ξηροδερμία;

Είναι το δέρμα που δεν κρατά αρκετή υγρασία στην επιφάνειά του. Τραβάει, ξεφλουδίζει, έχει φαγούρα και μπορεί να σκάσει. Συνήθως χειροτερεύει τον χειμώνα, με τον κρύο αέρα έξω και τη θέρμανση μέσα.

Ποια είναι η καλύτερη κρέμα για ξηροδερμία;

Δεν υπάρχει μία. Ψάξε κρέμα ή αλοιφή, όχι λοσιόν, με συστατικά όπως γλυκερίνη, υαλουρονικό, βούτυρο καριτέ, έλαιο jojoba, διμεθικόνη ή βαζελίνη. Αν το δέρμα έχει σκάσει ή έχει έντονη φαγούρα, διάλεξε προϊόν χωρίς άρωμα.

Γιατί έχω ξηροδερμία προσώπου ενώ το δέρμα μου είναι λιπαρό;

Επειδή ο τύπος του δέρματος και η ξηρότητα της εποχής είναι διαφορετικά πράγματα. Ένα λιπαρό δέρμα μπορεί να γυαλίζει στη ζώνη Τ και ταυτόχρονα να τραβάει και να ξεφλουδίζει τον χειμώνα. Θέλει ελαφριά ενυδάτωση, όχι επιθετικό καθαρισμό.

Πόσο συχνά πρέπει να βάζω κρέμα όταν έχω ξηρό δέρμα;

Αμέσως μετά το ντους, σε νωπό δέρμα, μετά από κάθε πλύσιμο χεριών, και όποτε νιώθεις το δέρμα ξηρό. Η στιγμή μετράει περισσότερο από τον αριθμό των φορών.

Βοηθάει να πίνω περισσότερο νερό;

Δεν θα βλάψει, αλλά οι οδηγίες των δερματολόγων για την ξηροδερμία εστιάζουν σε όσα κάνεις στο δέρμα απέξω: σύντομο χλιαρό ντους, ήπιο καθαρισμό, κρέμα σε νωπό δέρμα, υγρασία στον αέρα.

Κάνει κακό το ζεστό νερό στο ξηρό δέρμα;

Το πολύ ζεστό και μακρύ ντους το ξεραίνει. Οι δερματολόγοι προτείνουν πέντε με δέκα λεπτά με χλιαρό νερό, κλειστή πόρτα στο μπάνιο, ταμποναριστό στέγνωμα και κρέμα αμέσως μετά.

Πηγές

• American Academy of Dermatology, Dermatologists’ top tips for relieving dry skin. aad.org
• NHS, Emollients. nhs.uk/tests-and-treatments/emollients

Το κείμενο είναι ενημερωτικό και αφορά την περιποίηση του δέρματος με καλλυντικά. Δεν αντικαθιστά τη γνώμη δερματολόγου.